Қазақстандағы автокөлік қосалқы бөлшектері нарығы: өндіріс өсімі және бағаның қалыпты динамикасы
2026-01-23 08:55
Қазақстандағы автокөлік қосалқы бөлшектері нарығы тұрақты сұраныс пен бағаның ұстамды өсуі аясында дамуын жалғастыруда. 2025 жылдың желтоқсан қорытындысы бойынша жеке автокөліктерге арналған қосалқы бөлшектер мен керек-жарақтардың бағасы жылдық мәнде 5,5%-ға өсті. Салыстыру үшін: 2024 жылдың желтоқсанында өсім 3,8% болған, ал соңғы жылдардағы ең жоғары баға өсімі 2022 жылдың желтоқсанында тіркеліп, 24,4%-ды құрады. Осылайша, қазіргі баға динамикасы алдыңғы жылдардағы шекті деңгейлерден едәуір төмен қалып отыр.
Өндірістік сегмент те ұқсас тұрақтылықты көрсетуде. Өткен жылдың қаңтар–желтоқсан айларында автомобиль бөлшектері мен құрамдас бөліктерін өндіру көлемі 395,1 млн теңгеге жетіп, 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 12,8%-ға артты. Орта мерзімді динамикада сала айтарлықтай өсім көрсетті: соңғы бес жылда өндіріс көлемі 5,2 есе ұлғайып, 2019 жылғы 68,7 млн теңгеден 2022 жылы 183,3 млн теңгеге дейін жетті. 2023 жылдан бастап нарық жылына 400–450 млн теңге деңгейінде тұрақтанып, жедел өсім кезеңінен қол жеткізілген көлемдерді бекіту кезеңіне өткенін көрсетеді.
Автокомпоненттер сегментінің дамуы жалпы автомобиль өнеркәсібіндегі рекордтық көрсеткіштер аясында жүріп жатыр. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда барлық түрдегі 171,1 мың автокөлік құралы өндіріліп, олардың жалпы құны 2,3 трлн теңгеден асты. Бұл үрдіс қосалқы бөлшектерге, шығын материалдарына және кейінгі қызмет көрсету сегментіне тұрақты сұраныс қалыптастырады.
Аймақтар бойынша баға динамикасы біркелкі емес. 2025 жылдың желтоқсанында автокөлік қосалқы бөлшектерінің ең жоғары қымбаттауы Жамбыл облысында тіркеліп, жылдық мәнде 15,8%-ды құрады. Сондай-ақ Солтүстік Қазақстан (13,3%), Қостанай (11,6%) және Атырау (11%) облыстарында айтарлықтай өсім байқалды. Алматы (0,1%) және Ақтөбе (0,8%) облыстарында баға өсімі ең төмен деңгейде болды, ал Ұлытау облысында бағалар бір жыл ішінде өзгерген жоқ.
Нарыққа әсер ететін маңызды факторлардың бірі — жол-көлік оқиғалары санының артуы. 2025 жылы Қазақстанда жарақат алғандар қатысқан 36,1 мың жол-көлік оқиғасы тіркелді, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда айтарлықтай жоғары. Сонымен қатар, 2024–2025 жылдары еурохаттама бойынша рәсімделген шамамен 43 мың ЖКО тіркелген, әрбір жағдайдағы залал көлемі 300 мың теңгеден аспаған. Бұл да қосалқы бөлшектер мен жөндеу жұмыстарына деген сұранысты арттырады.
Сонымен бірге, техникалық қызмет көрсету және жөндеу қызметтері сегментінде баға қысымы айқынырақ байқалады. 2025 жылдың желтоқсанында мұндай қызметтердің құны жылдық мәнде 17,7%-ға өсті, ал бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 10,9% болған.
Жалпы алғанда, бұл көрсеткіштер нарық қатысушылары үшін жеткізушілермен, өндірушілермен және дистрибьюторлармен тікелей байланыс орнатудың маңыздылығы артқан жағдайды сипаттайды. Тұрақты сұраныс, аймақтар арасындағы баға айырмашылығы және сервистік шығындардың өсуі жағдайында жеке келіссөздер ұсыныстарды салыстыруға, жеткізу шарттарын талқылауға және бизнес үшін оңтайлы шешімдер табуға мүмкіндік береді. Осындай тікелей кәсіби өзара іс-қимыл форматы Automechanika Astana көрмесінің негізін құрайды және көрмеге қатысуды қазіргі нарық жағдайында практикалық жұмыс құралына айналдырады.